Impostura de fumador [gamma]
Blogue persoal de Alexandre Insua

Logo de retornar do longo período estival (non sempre de descaso), atópome con que a lingua volve ser motivo de polémica. Grazas a chuza descubro que, segundo un artigo nunha revista científica, as persoas bilingües teñen máis posibilidades de seren tatexas.

Non, non é un problema de chuza, senón do editor dun xornal que publica a nova. Realmente, non sei en que pensan algúns xefes de redacción. Este, polo menos debería ter  seguidos as indicacións do Libro de Estilo de El Mundo (tan bo como o de El País, pero coa mesma fortuna) e ter contrastado a nova.

O certo é que, logo de consultar os sumarios deste ano na web da revista en cuestión , non aparece o artigo que fala deste tema. É realmente escandaloso. Eu, por deformación profesional, teño o costume de consultar sempre as fontes, especialmente cando tratan de temas relacionados coa Lingüística.

Por outra parte, a redacción do artigo xa da pé a pensar mal porque:

1º Quen se responsabiliza é unha persoa chamada Nuria Baena, pero non se indica de onde tirou a información. Non vén nin dunha axencia, nin da redacción. Ademais, está situado na sección de saúde e non na de ciencia. Isto é moi sospeitoso.

2º Emprega como fonte unha revista de investigación médica especializada. Este tipo de publicacións teñen unha distribución reducida e para especialistas e son moi pouco adecuadas para a divulgación. A diferenza entre as publicacións especializadas e as de divulgación é básica, de primeiro de Documentación e Biblioteconomía.

3º O titular céntrase no aspecto do bilingüismo, cando no propio corpo do artigo, hai datos máis efectistas, como que os homes son catro veces máis tatexos que as mulleres. Por outra, tamén podían contrastar a noticia con outras fontes científicas, como a Universidade de Vigo, por exemplo.

4º Extrapola (ou pretende extrapolar) un estudo en Londres feito no seo de comunidades de inmigrantes ao caso das comunidades lingüísticas con linguas en contacto, como as nacións sen estado.

5º Non cita ás autoras (ou autores) do artigo (será porque non existe, eu, polo menos, sigo sen atopalo!!!).

6º A estas alturas da película, xa sabemos onde lle manca o zapato a El Mundo.

Ou non?

(Xa sei que a foto non ten nada que ver co texto, pero paréceme dunha grande beleza estética)

O escándalo quedou sepultado polos grandes medios de comunicación, pero esténdese na arañeira sen freo. Refírome á trasnada que organizou un programa de televisión cuxa liña editorial se articula ao redor da crítica dun determinado modelo de xornalismo. Quizais debería utilizar mellor pseudoxornalismo, para falar con maior propiedade.

A base do xornalismo é a información, mais non calquera información, calquera dato, senón que cómpre distinguir entre información e o resto que non o chegar a ser. Debe ser socialmente relevante e sempre hai que indicar cando as fontes son fidedignas e cando non. Así mesmo, os profesionais da información han esforzarse por confrontar versións diferentes dun mesmo suceso, ou sinalar cal é a versión en que acreditan ou non. A brincadeira á me refería antes evidenciou as carencias de moitos medios, xa que foi obvio que os máis non seguiron este método.

Como se organizou todo isto? É simple de todo. Primeiro créase un colectivo de nome imposíbel e estrafalario (a sigla elixida é ANTITELMA). Logo deséñase unha web rechamante para darlle un pouco de contido, incluíndo un manifesto vacuo. Terceiro, búscase un voceiro para poñerlle unha cara a este colectivo, neste caso foi o actor profesional. Agora ben a segunda fase. Envíase unha circular aos medios ou programas informativos que, en principio, poidan estar interesados na aparición dun colectivo deste tipo ou consideren que é relevante. Esta nunca é unha decisión neutral, pode ser honrada, pero nunca é imparcial. A noticia esténdese de xeito viral. A seguir, organízase unha pequena concentración nun lugar onde é previsíbel o tirón mediático. No momento mesmo da concentración hai persoas que se suman de boa fe á opereta. Os conxurados emitiron unha reportaxe sobre como confabularon esta intriga da obra e demostraron que a prensa rosa ten moi escasa fiabilidade. Dóeme especialmente que a TVG tamén picara.

Prometinme a min mesmo que non ía escribir sobre a lingua precisamente hoxe, pero non podo deixar de facelo. Hai colectivos sociais que demostraron ter relevancia social. Mañá comprobaremos logo se teñen repercusión informativa. En troca, outros, a pesar de estaren apoiados ou seren favorecidos polos grandes medios de comunicación masiva, aínda teñen que demostran se son algo de verdade, ou unha montaxe de mal gusto.